SAS İflasın eşiğinden döndü

SAS personeli, yönetiminin kurtarma planına ‘evet’ dedi. Sendikalar da, işçi hakları ilkerinden büyük ödünler vererek personelin %15’lik ücret indirimine itiraz etmedi, personelin daha fazla uçuş yapmasını kabullendi.

Ücret indirimini ve daha fazla uçuş yapmayı kabul eden SAS personeli sadece kendi işlerini kurtarmakla kalmadı. Personel, bunların yanı sıra, Danimarka alt yapısı için büyük önem taşıyan Kopenhag Hava Alanını da olası bir çöküntüden kurtardı.

Personelin, SAS işvereninin verdiği, ‘ya ücret indirimini ve daha fazla çalışmayı kabul edersiniz ya da SAS iflas eder’ ultimatomu kabul etmesiyle İskandinavya’nın büyük bankaları da, SAS’ın iflas etmemesi için kredi kasasını SAS’a açtılar.

SAS bütçesi, 2000 yılından bu yana, 2000, 2005, 2006 ve 2007 yılları dışında hep büyük açıklarla kapandı ve bugünkü durum ortaya çıktı. Bunda, piyasaya yeni çıkan Norwegian, Ryan Air ve easyjet gibi düşük fiyatlarla bilet satan uçak şirketleriyle rekabet edememesi rol oynadı.

Kurtarma planı

Pilotlar: Özetle söylenecek olursa, pilotlar bundan böyle yılda toplam 179 gün yerine 190 gün uçuş yapacak.  Bunun yanı sıra, en yüksek maaşlı pilotların ücretleri azaltılacak. Pilotların emekliliğe ayrılma yaşı 60’tan 65 yaşa çıkarılacak. Ayrıca, yolluk harcırahlar  %27 azaltılacak.

Kabin Personeli: Anlaşmaya göre, hostesler ve diğer kabin personeli, haftada 44 saat yerine 47,5 saat çalışacaklar. Ücretler, yılda bir aylık maaş tutarında azaltılacak. Bir iş gününde, bugün en fazla 12 saate kadar olan çalışma saati 13 saate çıkarılacak.

Bazı hizmetlerin satışı: SAS’ın sahibi olduğu Ground Handlingselskab adlı hava alanlarında check-in, bagaj ve diğer tür  hizmet veren şirket satılacak. Ayrıca SAS’ın yan şirketi Wıderie Şirketi de satılacak ve bu yoldan SAS kasasına kaynak sağlanacak.

Yolcular: Bilet almış olan yolcuların biletleri yanmayacak. SAS’ın ekonomik krizinden dolayı bilet satışları son bir hafta içinde azalmıştı. SAS, şimdi bu krizi atlattıktan sonra, yolcu talebini karşılayabilmek için üretimini 2013 yılında %5 arttıracak. Örneğin; günlük sefer sayısı arttırılacak.

Kurtarma planı SAS’ı iflastan kurtarır mı?

SAS iflas etmekten kurtarıldı. Ardından  medyada en olumlu yorumlar yer aldı. Ancak, yorumcular SAS’ın tehlikeyi henüz atlatmadığı görüşünde birleşiyorlar ve diğer ucuz uçak şirketlerinin rekabetinin devam edeceğine işaret ediyorlar. Ayrıca SAS’ın sahibi olduğu şirketleri ve yan kuruluşlarını satarak beklediği 2 milyar 600 milyon İsveç kronu tutarındaki gelirin henüz gerçekleşmediğini belirtiyorlar. SAS’ı kurtarma planının beklendiği şekilde gerçekleşebilmesi için bu paranın çok kısa bir sürede gelmesi gerekiyor. Kaldı ki yorumcular, SAS’ın bu şirketleri kısa bir sürede ve kendi koyduğu fiyatlara satabileceğine büyük şans tanımıyorlar. Yorumcular, ‘varsayalım ki bu gelir sağlandı. Ancak bu, soruna kısa vadeli bir çözüm olur. Uzun dönemde SAS yine iflas tehlikesiyle karşı karşıya kalabilir.’ diyorlar. Yorumculara göre bunun başlıca nedeni, SAS’ın, diğer uçak şirketlerinin rekabetine dayanamayacak olması.

SAS’ın rakipleri çok avantajlı

SAS’ın rakiplerinin hepsi de, SAS’ın en çok kazandığı hatlara daha ucuz bilet satarak seferler düzenliyorlar. Bu ucuzluk hava şrketlerinin uçak biletlerini daha ucuza satabilmesi, bu şirketlerin kuruluş biçiminden kaynaklanıyor. Bu şirketlerin hiç biri ya hiç şirket vergisi vermiyor ya da ödedikleri şirket vergisi çok az. Bazıları da şirketi ‘vergi cenneti’ diye bilinen ülkelerde kurmuş ve adresi o ülkelerde. İskandinav ülkelerinin sahibi olduğu SAS’ın böyle bir şey yapabilmesi olası değil.

Ayrıca, ucuzcu şirketlerin para kazanabilmesinin, ya da rekabet gücünün büyük bir nedeni de personel politikaları. Bir uçak şirketinin kar edebilmesi için çalışan personelin sayısının, bir milyon yolcu başına 120 – 160 kişi olması gerekiyor. Norwegian, Ryan Air ve easyjet şirketlerinde durum bu. Berlin Air şirketinde ise söz konusu orandaki personel sayısından hemen hemen bir katı fazla. Bu yüzden de Berlin Air de para kaybediyor. SAS’ta ise siz konusu personel sayısı 3 – 5 katı daha fazla. Bu zaten durumu kendiliğinden açıklıyor.

Kısacası, SAS hem normal şirket vergisi ödüyor hem çalıştırdığı personel sayısı diğer şirketlerinkinden çok daha fazla. Yorumcular, ’bunlar ve burada sözü edilmemiş diğer etkenler de göz ününde tutulduğunda SAS’ın, ucuzcu şirketlerle rekabet edebilmesi çok zor görünüyor.’ değerlendirmeleri yapıyorlar.